CÂU LẠC BỘ KHOA HỌC – SCIENCE CLUB

Dạy nghề cho lao động nông thôn – Đổi mới phương pháp dạy và học!

Tiểu Mi – CLBKH - CCTSVL

Ngày 27/11/2009, Chính phủ đã phê duyệt Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020. Theo đề án, đến năm 2020 bình quân mỗi năm sẽ đào tạo cho hơn 1 triệu lao động nông thôn (LĐNT) cả nước với mục tiêu chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề được nâng cao, nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập lao động nông thôn; góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu kinh tế, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn. Để thực hiện nhiệm vụ chính trị này, các đơn vị trực thuộc Sở NN &PTNT được chỉ đạo tham gia đào tạo với nhiều lĩnh vực khác nhau như trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản…để hỗ trợ các xã xây dựng Nông thôn mới sớm “về đích” chỉ tiêu thu nhập và tỉ lệ lao động qua đào tạo có việc làm.

Xuất phát từ yêu cầu trên, việc hỗ trợ xây dựng các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế nhằm giúp lao động nông thôn nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống luôn là mục tiêu Chi cục Thủy sản Vĩnh Long đặt ra khi thực hiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn.Tính đến nay, đơn vị đã khai giảng 4 lớp nghề nuôi thủy sản “Kỹ thuật nuôi một số loài thủy sản nước ngọt” với hơn 100 học viên theo học tại các xã Tân Phú, Mỹ Lộc huyện Tam Bình và xã Quới An huyện Vũng Liêm. Chương trình đào tạo này đã tạo điều kiện cho nông dân được trang bị những kiến thức cơ bản về kỹ thuật nuôi các đối tượng thủy sản như cá thát lát, cá lóc, cá sặc rằn, tôm càng xanh, nuôi cá trên ruộng lúa… phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương, đặc biệt là nuôi lươn được nông dân rất quan tâm.

Học luôn đi đôi với hành!

Để nâng cao hiệu quả dạy và học, Chi cục thủy sản Vĩnh Long thực hiện phương châm học phải đi đôi với hành, không để lý thuyết xa rời với thực tế. Đối với lao động nông thôn không gì hiệu quả hơn bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực tiễn. Mặt khác, đơn vị cũng dựa vào lợi thế cũng như nhu cầu của từng địa phương để xây dựng kế hoạch giảng dạy các đối tượng nuôi thủy sản cho phù hợp. Bên cạnh đó, người học có quyền được tự lựa chọn đối tượng để xây dựng mô hình thực hành tại địa phương của mình để thuận tiện cho quá trình thực học. Qua xây dựng mô hình thực học, người học được thực hành dựa trên kiến thức lý thuyết theo quy trình sản xuất, thực hành từ khâu cải tạo ao, chọn giống, thả giống, đo các chỉ tiêu môi trường, cách quản lý thức ăn, chăm sóc quản lý, theo dõi sức khỏe của đối tượng nuôi,..

Nhưng điều đáng phấn khởi là đa số nông dân ngày nay luôn năng động, sáng tạo và luôn mạnh dạn trao đổi, chủ động đề xuất những mô hình thực hành mà họ quan tâm vì cho rằng có hiệu quả kinh tế cao. Không dừng lại ở đó, người học còn đề xuất xây dựng nhiều mô hình nuôi các đối tượng thủy sản có hiệu quả mà địa phương chưa từng nuôi để qua đó có thể hiểu được đặc điểm, đặc thù của đối tượng mới và tạo sự đa dạng đối tượng nuôi cho địa phương.  

Với mong muốn” học để thay đổi số phận”và với phương châm “học đi đôi với hành”, các bài giảng được biên soạn và trình chiếu súc tích với nhiều hình ảnh sinh động trực quan, giúp người học tập trung tiếp thu thông tin một cách nhanh chóng từ đó tạo động lực, niềm đam mê hứng khởi nên nông dân tham gia học tập khóa học đầy đủ và thường xuyên hơn.

Lấy người học làm vị trí trung tâm!

              Hầu hết đối tượng tham gia học nghề là những nông dân “dày dạn” trong sản xuất nông nghiệp, thậm chí có những nông dân có nhiều kinh nghiệm nuôi các loài thủy sản nước ngọt,. Thế thì đến với khóa học họ cần được học và được chia sẻ những gì? Vấn đề đặt ra là người dạy cần phải biết định hướng đối tượng người học là ai? Làm thế nào có thể chia sẻ những thông tin, quy trình về kỹ thuật, những chú ý cần quan tâm trong sản xuất đến người học để họ có thể hiểu và vận dụng được vào thực tế. Không thể nào là lối giảng dạy lý thuyết theo kiểu khuôn khổ sáo rỗng, giống như một lập trình đã được cài sẵn từ trang tài liệu này qua trang tài liệu khác. Như thế sẽ dễ gây cho người học cảm giác buồn chán do thiếu sự lôi cuốn, bởi những điều người đó học có thể đã từng làm, từng trãi còn nhiều hơn cả người dạy ít kinh nghiệm thực tiễn sản xuất. Người dạy phải xác định người học “cần” gì khi tham gia khóa học để tự điều chỉnh cái mà mình “có” nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu của người học. Với đặc tính cố hữu của người nông dân, sự thay đổi tập quàn sản xuất truyền thống không dễ gì thay đổi một sớm một chiều nếu họ không có lòng tin nơi “người thầy”. Chính vì vậy, người dạy hãy lấy nông dân – người học làm vị trí trung tâm, luôn” lắng nghe  và thấu hiểu” để cả người dạy và học gắn kết với nhau hơn, tạo sự tương tác tích cực từ hai phía từ đó hiệu quả dạy và học sẽ không ngừng được cải thiện.

            Tham gia các lớp đào tạo nghề không chỉ là cơ hội cho nông chia sẻ kinh nghiệm sản xuất với nhau mà còn là những kinh nghiệm bài học vô giá cho người dạy. Thậm chí có những nông dân trước đây sản xuất thất bại, nhưng vì không muốn ai “soi mói” thất bại của mình nên không dám chia sẻ với ai. Nhưng khi tham gia thảo luận một vấn đề đã từng vướng mắc trong sản xuất dẫn đến thất bại, họ sẵn lòng bỏ qua tự ái riêng tư để chia sẻ bài học xương máu của mình để mọi người rút ra kinh nghiệm, tránh vấp ngã trong sản xuất. Có làm được như vậy thì không khí buổi học trở nên sôi nổi, hào hứng, tạo sự gắn kết giữa người học và người dạy. Nhưng cái hay của người dạy chính là biết hướng dẫn người học thảo luận những vấn đề chính, tập trung vào chủ đề cụ thể và dừng lại đúng chỗ tránh lan man, lạc đề sử dụng thời gian không hiệu quả.  Ngoài việc dạy theo chương trình đào tạo nghề theo kế hoạch, người dạy phải luôn trong tâm thế chủ động đáp ứng nhu cầu phát sinh về kỹ thuật của người học. Ví như, bên cạnh các đối tượng giảng dạy trong giáo trình, nếu người học có nguyện vọng tìm hiểu thêm các đối tượng khác thì người dạy đáp ứng kịp thời nhu cầu của người học càng tạo ra niềm tin nơi “người thầy”. Và đây cũng là động lực để các giáo viên tự nâng chất để khẳng định mình.

Dạy nghề cho lao động nông thôn xuất phát từ nhu cầu của người nông dân và sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho người tham gia học. Từ chương trình này, xây dựng đa dạng nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp nói chung và nuôi thủy sản nói riêng sẽ không những góp phần tăng thu nhập cho nông dân, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mà còn góp phần thực hiện thắng lợi Đề án 1956 của Chính phủ về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nông thôn mới ở Vĩnh Long. Thiết nghĩ, với cơ chế, chính sách hỗ trợ hiện nay còn nhiều bất cập, dạy nghề LĐNT đã gặp rất nhiều khó khăn và trở ngai từ phía người dạy và học, nếu có lòng đam mê và nhận thức được nhiệm vụ này không chỉ mang ý nghĩa truyền đạt kiến thức mà còn là sự cống hiến thì người dạy sẽ có những bài giảng kỹ thuật ngày càng hay hơn, sẽ tự trang bị kỹ năng để dạy tốt hơn góp phần đưa mục tiêu của chương trình thành hiện thực./.