CÂU LẠC BỘ KHOA HỌC – SCIENCE CLUB

ĐẾN THĂM LÀNG KHÔ CÁ SẶC RẰN KHÁNH AN – AN PHÚ

Tiểu Mi- Câu Lạc Bộ Khoa Học – CCTS

Cứ mỗi dịp cuối năm, mặt hàng khô thủy hải sản lại lên ngôi theo nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng nên các làng nghề làm khô cá, tôm, mực… nổi tiếng ở ĐBSCL lại phải tất bật chuẩn bị hàng bán Tết. Và An Giang là mọt trong những tỉnh nổi tiếng với các sản phẩm này.

Là tỉnh đầu nguồn được bao bọc bởi sông Tiền, sông Hậu và cũng là nơi đầu tiên nhận nguồn nước ngọt từ sông MeKong chảy vào Việt Nam, nên tỉnh bạn rất thuận lợi cho việc phát triển nuôi trồng và đánh bắt thủy sản nước ngọt với các loài cá phẩm chất thịt ngon như: cá bông lau, lăng nha, cá heo đuôi đỏ, cá kết, cá chạch lấu…. Về An Giang không thể quên làng khô nổi tiếng với nhiều loại đặc sản như khô cá lóc bông, cá sặc bướm, cá tra phồng, khô rắn… trong đó ngon nhất là khô cá sặc rằn, người dân địa phương còn gọi là khô cá bổi.

 “Trăm nghe không bằng mắt thấy”, để “tận mục sở thị”, CLBKHTS đã đến tham quan làng khô cá sặc rằn ở xã Khánh An – An Phú. Địa điểm đầu tiên chúng tôi tham quan là mô hình nuôi cá sặc rằn thương phẩm của anh Huỳnh Văn Dũng, anh còn là chủ vựa khô lớn nhất ở Khánh An cung ứng cho các vựa khô lớn ở Sài Gòn. Anh Dũng cho biết: “Trong những năm qua nguồn nguyên liệu để làm khô cá sặc rằn được mua từ Hậu Giang, Đồng Tháp, có khi phải qua tận Campuchia mua cá nguyên liệu về chế biến nên giá thành làm ra 1 kg khô thành phẩm rất là cao”. Vấn đề đặt ra làm sao đảm bảo đủ nguồn nguyên liệu cung cấp cho các cơ sở chế biến khô cá sặc rằn tại địa phương để giảm chi phí sản xuất? Khi nguồn cá tự nhiên ngày càng khan hiếm thì phát triển nuôi trồng để gia tăng sản lượng đáp ứng nhu cầu thị trường là giải pháp căn cơ để giải quyết vấn đề trên. Và An Giang là địa phương tiên phong, từ năm 2011 đã nhóm lên phong trào nuôi cá sặc rằn thương phẩm để cung ứng chế biến khô xuất khẩu. Với sự quan tâm sâu sát của tỉnh, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) huyện An Phú xây dựng dự án “Ứng dụng khoa học công nghệ nuôi cá sặc rằn ở huyện An Phú” nhằm giúp cho nông dân định hướng sản xuất nuôi thủy sản để chủ động nguyên liệu cho chế biến khô. Xuất phát từ đó, đến nay diện tích nuôi cá sặc rằn thương phẩm tăng lên rất nhiều và tạo thành làng nghề nuôi cá sặc rằn thương phẩm. Theo thống kê, mỗi năm các cơ sở chế biến khô ở Khánh An bán ra thị trường từ 300- 350 tấn khô các loại, trong đó chủ yếu là sặc rằn. Anh Dũng cho biết để cho ra 1 kg khô cá sặc rằn thì phải có 3 kg cá sặc rằn nguyên liệu, do đó nhu cầu nguồn cung cấp nguyên liệu rất lớn.

Anh Dũng chia sẻ thêm “ Trong các vụ nuôi đầu tiên anh và bà con ở Khánh An gặp nhiều khó khăn nhất là về kỹ thuật, quản lý môi trường, bệnh….”  Tuy nhiên, qua tham gia các buổi tập huấn, chịu khó học hỏi kinh nghiệm từ cán bộ kỹ thuật, từ bạn bè nên anh đã đúc kết nhiều kinh nghiệm, bằng chứng là giờ anh đã nâng cao được tay nghề: tỷ lệ sống cá nuôi được cải thiện, giảm hao hụt rất nhiều. Anh nhớ lại “Trong những vụ thả cá đầu tiên có nhiều hộ trúng mùa lớn nhờ nuôi cá sặc rằn, mang lại lợi nhuận cao thì lòng anh náo nức, càng làm anh phấn khởi và có niềm tin vào đối tượng đầy tiềm năng này”.

Một điểm rất đáng học hỏi ở làng khô này là các hộ nuôi cá sặc rằn thương phẩm đều chủ động sản xuất con giống phục vụ cho nuôi. Các hộ tự mua cá bố mẹ về nuôi vỗ, cho kích thích sinh sản và ương lên bột lên giống, khi con giống đạt 250 – 300 con/kg thì bắt đầu cho luyện cá trước khi thả xuống ao cho nuôi thương phẩm. Luyện cá, đây là một khâu quan trọng không thể thiếu, nó quyết định đến tỷ lệ sống của đàn cá giống cá. Anh nói “ Trước khi vận chuyển cá gống xuống ao nuôi thương phẩm, ai mà không luyện cá trước một tuần thì đảm bảo sau khi thả xuống ao cá bị hao hụt rất nhiều, thậm chí không còn con nào”. Anh nói tiếp: “Mật độ thả cá không được dày, nếu muôi với mật độ dày thì cá thiếu oxy, chậm lớn,..”. Chỉ thả cá với mật độ 30 con/m² là vừa, và đặc biệt chú ý khâu cho cá ăn, do đặc điểm dinh dưỡng và tập tính của cá chúng mà cho ăn phù hợp, tránh lãng phí thức ăn. Cho cá ăn trung bình là 4 lần/ngày, chia ra cho ăn nhiều lần trong ngày thì hiệu quả sử dụng thức ăn càng cao và ngược lại. Anh Dũng tâm tình “Lúc mới bắt đầu tham gia nuôi cá sặc rằn thương phẩm anh gặp rất nhiều khó khăn, có vụ anh gần như trắng tay khi ao nuôi của anh phát bệnh, chủ yếu là bệnh ký sinh, nhưng do không phát hiện và điều trị kịp thời”.

Thế nhưng, với quyết tâm và ý chí muốn chủ động được nguồn nguyên liệu tại địa phương, góp phần giảm giá thành sản xuất ra thành phẩm, mang lại lợi nhuận cao cho gia đình, anh vẫn duy trì mô hình nuôi cá sặc rằn thương phẩm đến nay.  Anh chia sẻ thêm “Sau 8 - 10 tháng thả nuôi, cá đạt trọng lượng từ 6 - 7 con/kg, sản lượng bình quân từ 25 – 30 tấn/ha. Với giá bán dao động từ 55.000- 60.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, anh đạt lợi nhuận khoảng 400 triệu đồng/vụ/ha”.

Tính đến nay, diện tích ao nuôi cá sặc rằn thương phẩm ở An Phú đã tăng lên đáng kể và từng bước trở thành làng khô cá sặc rằn có thương hiệu. Việc hình thành làng nghề như thế không những giúp ổn định và chủ động nguồn nguyên liệu, mà còn kiểm soát được chất lượng ATVSTP đáp ứng được yêu cầu truy xuất nguồn gốc sản phẩm, và trên hết là giúp người dân xã Khánh An gia tăng sinh kế gia đình, phát triển kinh tế địa phương – mục tiêu xây dựng NTM cần đạt.

Dọc theo hàng dãy phên phơi thẳng tắp với cơ man nào là cá, chúng tôi rời làng khô cá sặc rằn Khánh An – An Phú mang theo hương vị đậm đà của sản phẩm đặc thù miền tây Nam bộ hòa cùng âm hưởng một vùng đất thiêng và trù phú. Chỉ một lần ghé thăm mà vấn vương đâu đây câu hát “An Giang tôi cánh cò bay thẳng cánh, Bầy cá ngon vui lượn nước trong lành”…, để rồi kỳ vọng: rồi đây ở Vĩnh Long chúng ta cũng có một làng nghề như thế, tại sao không!