Thận trọng với Thức
ăn đường phố ngày Tết
PTTH
– CLBKH CCTS
Chắc
hẳn không một ai chưa từng sử dụng thức ăn bên ngoài – thức ăn đường phố- nhất
là vào những ngày Tết, thậm chí đối với nhiều người nhu cầu này đã trở thành
thói quen. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thức ăn đường phố là những thức
ăn, đồ uống đã làm sẵn hoặc chế biến nấu nướng tại chỗ, có thể ăn ngay và được
bán trên đường phố hay những nơi công cộng tương tự. Khái niệm này bao gồm cả
rau quả, đồ ăn thức uống khác được bán rong trên đường phố. Có 3 loại thức ăn đường phố: bán trong cửa
hàng cố định, bán trên hè phố và bán rong. Hiện nay, cả 3 loại hình này đang
phát triển rất mạnh không chỉ ở Hà Nội mà còn ở nhiều đô thị lớn khác trong
nước. Việc phát triển các loại hình thức ăn đường phố trên là một nhu cầu tất
yếu của xã hội, với việc đem lại nhiều thuận tiện cho người tiêu dùng. Tuy
nhiên song hành cùng sự thuận tiện này là những mối nguy tới sức khỏe, tính
mạng người sử dụng, thậm chí là tới cả cộng đồng.
Với đặc thù phục vụ đại chúng, thức ăn đường phố cũng có nhiều tiện ích như:
Rẻ tiền và là nguồn thức ăn đa dạng, hấp dẫn, đóng vai trò quan trọng trong
việc cung cấp thức ăn cho xã hội, rất thuận tiện cho người tiêu dùng do đáp ứng
2 bữa ăn sáng – trưa, thậm chí cả buổi ăn tối cho mọi người, đặc biệt thuận
tiện cho học sinh, sinh viên, khách du lịch và công nhân viên… nên cung cấp thức
ăn đường phố đã trở thành một nghề tạo công ăn việc làm cho một bộ phân không
nhỏ người lao động và là nguồn thu nhập cho nhiều người, nhất là phụ nữ, người
di cư từ nông thôn ra đô thị, ít vốn, trình độ văn hóa thấp, không cần nhiều cơ
sở và trang thiết bị.
Tuy
nhiên, bên cạnh ưu điểm trên, không
thể không kể đến những nhược điểm của thức ăn đường phố như loại hình này chưa
được tổ chức có qui củ nên thức ăn đường phố ảnh hưởng tới cảnh quan môi
trường và văn minh đô thị. Đặc biệt, nó là mối nguy lớn cho sức khỏe cộng đồng.
Thức ăn đường phố rất dễ bị ô nhiễm và là nguyên nhân của ngộ độc thực phẩm
cũng như các bệnh truyền qua thực phẩm bởi thiếu hạ tầng cơ sở và các dịch vụ
vệ sinh môi trường như: cung cấp nước sạch, xử lý rác, chất thải, các công
trình vệ sinh, côn trùng trung gian, thiếu thiết bị bảo ôn (tủ lạnh), trang bị
chế biến bảo quản… Theo thống kê của Cục ATVSTP, từ năm 2007- 2012, cả nước có hơn
4.000 vụ ngộ độc thực phẩm, trong đó có gần 3.200 vụ, chiếm tới 80% là do thức
ăn đường phố và dịch vụ ăn uống công cộng. Và trong vòng 3 năm trở đây đã có
trên 95 vụ ngộ độc thực phẩm do thức ăn đường phố gây ra làm hơn 1.500 người tử
vong. Điều tra mới đây của Bộ Y tế về thức ăn đường phố tại 11 địa phương cho
thấy, hầu hết bàn tay của người kinh doanh, chế biến thức ăn đường phố đều bị
nhiễm vi khuẩn E.coli như Hà Nội là 43,42%, TPHCM 67,5%, Đà Nẵng 70,7%.
Với
hình thức phục vụ « ngoài đường phố », thức ăn đường phố có nguy cơ
gây bệnh truyền qua thực phẩm là rất cao, nhất là bệnh tiêu chảy cấp và khả
năng lây lan rất nhanh do quá trình buôn bán, chế biến, sử dụng thực phẩm đều
có thể làm vi khuẩn gây bệnh từ thức ăn này lây sang thức ăn khác. Không có gì
an toàn nếu người dân không nấu thật chín và đảm bảo bát đũa, tay chân sạch sẽ.
Ngoài ra, một bệnh nhân nhiễm khuẩn tả có thể truyền mầm bệnh cho người khác
qua cả quần áo, đồ dùng... có dính chất thải, chất nôn nếu không được xử lý
đúng quy trình. Khi chạm vào những đồ vật ô nhiễm này, bàn tay người tiếp xúc
sẽ nhiễm khuẩn và sau đó có thể đưa vào miệng khi cắn móng tay, bốc thức ăn
hoặc nấu nướng. Nguy hiểm hơn, các thực phẩm, thức ăn cho dù đã được nấu chín
nhưng qua kiểm tra vẫn phát ra nhiều vi khuẩn gây bệnh nguy hại nhất là có vi
khuẩn E.coli, có vi khuẩn gây bệnh tiêu hóa. Bên cạnh đó, người bán thức ăn
đường phố thường là dân nghèo, thiếu kiến thức về ATVSTP. Trong khi đó, rất khó
kiểm soát thức ăn đường phố do sự đa dạng, cơ động tạm thời, có tính chất mùa
vụ…
Việc
quản lý, thanh, kiểm tra thức ăn đường phố còn rất khó khăn do thiếu nhân lực,
trang thiết bị…Để giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm, người bán thức ăn đường
phố, không nên chọn thực phẩm: đã bị thiu, thối, biến chất, nhiễm bẩn có
thể gây hại cho tính mạng, sức khỏe của con người; có màu sắc lạ không phải màu
tự nhiên đặc trưng của thực phẩm đó; Thực phẩm có ký sinh trùng gây bệnh, vi
sinh vật gây bệnh hoặc vi sinh vật vượt quá mức quy định; Thịt hoặc sản phẩm
chế biến từ thịt chưa qua kiểm tra thú y hoặc kiểm tra không đạt yêu cầu; Gia
súc, gia cầm, thủy sản chết do bị bệnh, bị ngộ độc hoặc chết không rõ nguyên
nhân; sản phẩm chế biến từ gia súc, gia cầm, thủy sản chết do bị bệnh, bị ngộ độc
hoặc chết không rõ nguyên nhân; các lọai rau củ quả có màu sắc, mùi vị không tự nhiên, bị úng, dập, héo úa... ;
Thực phẩm nhiễm bẩn do bao gói, đồ chứa
đựng không sạch, bị vỡ, rách, biến dạng trong quá trình vận chuyển; Thực phẩm
không có ghi đầy đủ các thông tin về nhãn mác hàng hóa và nhất là thực phẩm quá
hạn sử dụng;
- Đối
với cơ sở chế biến và kinh doanh thức
ăn đường phố, yêu cầu phải thực hiện tốt các điều kiện ATVSTP như sau:
+
Đối với thức ăn đường phố có cửa hàng cố định (cửa hàng ăn uống) phải :
đảm bảo đủ nước sạch ; có dụng cụ riêng gắp thức ăn chín, không để lẫn
thức ăn chín và sống ; nơi chế biến thực phẩm phải sạch, cách biệt nguồn ô
nhiễm (cống rãnh, rác thải, công trình vệ sinh, nơi bày bán gia súc, gia cầm…).
Ngoai ra, người làm dịch vụ chế biến thức ăn phải được tập huấn kiến thức và
khám sức khỏe định kỳ, có chứng chỉ đã được đào tạo về ATVSTP ; nhân viên
phải có tạp dề, khẩu trang, mũ khi bán hàng ; Không sử dụng phụ gia và phẩm màu vào thực
phẩm. Dùng nguyên liệu thực phẩm có nguồn gốc an toàn ; Thức ăn phải được
bày bán trong tủ kính; bày trên giá cao hơn 60cm; Bao gói hợp vệ sinh và phải có dụng cụ đựng chất thải.
+ Đối
với các thực phẩm bán rong : Chỉ bán các thức ăn có thể đảm bảo được vệ
sinh an toàn khi đem đi bán rong; có phương tiện đảm bảo vệ sinh an toàn như xe
đẩy, xe đạp, gánh hàng, thúng hàng, mẹt hàng… nhưng phải kín, tránh được mưa
nắng, bụi, gió, ruồi, muỗi, côn trùng… và giữ thức ăn sạch, không ô nhiễm ;
Người bán hàng không có bệnh truyền nhiễm, có điều kiện vệ sinh cá nhân tốt,
được tập huấn và có chứng chỉ về kiến thức ATVSTP ; Có cam kết với chính
quyền cơ sở và y tế về việc đảm bảo chất lượng ATVSTP. Dụng cụ đựng thức ăn,
bao gói thức ăn phải sạch, không dùng lại trong cùng một lần đi bán hàng; Giữ
đúng thời gian an toàn của thức ăn, không được bán thức ăn có dấu hiệu hư hỏng,
ôi thiêu, ô nhiễm. Nguyên liệu làm thức ăn phải được chọn lọc, chế biến đảm bảo
yêu cầu vệ sinh; người bán không dùng tay trực tiếp bốc, nắm thức ăn để bán.
- Đối
với người tiêu dùng: Nên tự trang bị kiến thức về ATVSTP cho mình thông qua các
phương tiện thông tin đại chúng như các chương trình truyền hình, sách báo, đài
phát thanh, các ấn phẩm tuyên truyền (tờ bướm, áp phích…) được phát trong các
cuộc truyền thông lưu động..để từ đó thay đổi nhận thức và hành vi trong việc
lựa chọn và sử dụng thức ăn đường phố ; Kiên quyết tẩy chay những thức ăn
đường phố không đảm bảo ATVSTP vì thông qua sức mua của mình, người tiêu
dùng trở thành lực lượng mạnh nhất thúc đẩy hay làm phá sản cơ sở dịch vụ thức
ăn đường phố.
Do
đặc điểm ẩm thực của Tết truyền thống Việt Nam ta gần như tương đồng ở mọi gia
đình nên đi thăm viếng nhau vào dịp này thường gặp những món ăn giống nhau dẫn
đến tâm lý « ngán » từ đó nhu cầu sử dụng thức ăn đường phố sẽ càng
gia tăng. Vì thế, trong điều kiện hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực này còn
nhiều bất cập như hiện nay, chúng ta hãy là người tiêu dùng thông thái: chọn
lựa, quyết định ăn uống cái gì, nên mua
ở đâu để tự bảo vệ quyền lợi và sức khỏe cho chính bản thân, gia đình mình để
tránh lây lan dịch bệnh phát sinh có nguồn gốc thức ăn đường phố cho cả cộng
đồng và xã hội. Ngày nay, khi xã hội phát triển, thì nhu cầu về ATVSTP của
người tiêu dùng càng chính đáng và bức xúc hơn. Do đó, bảo đảm an toàn vệ sinh thực
phẩm là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh
vực sản xuất, kinh doanh thực phẩm và của toàn xã hội. Vì một xã hội an toàn và
văn minh, mọi người hãy nâng cao nhận thức về lĩnh vực này để cùng có hành động
đúng nhằm bảo vệ sức khỏe chính người
sản xuất, người tiêu dùng và cả cộng đồng./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét