CÂU LẠC BỘ KHOA HỌC – SCIENCE CLUB

ỐC LÁC – ĐẶC SẢN VÙNG ĐỒNG BẰNG

Tiểu Mi – CLBKH - CCTS

Từ lâu, ốc lác (Pila conica) là nguồn thực phẩm giàu đạm được thiên nhiên ban tăng cho người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long. Với  vị ngọt, giòn và màu vàng của thịt thì ốc lác trở thành món ăn “ đặc sản” được ưa chuộng và phổ biến từ nơi dân dã ruộng đồng cho đến các quán ăn phố thị và nhà hàng sang trọng. Về mặt dinh dưỡng thì thành phần dưỡng chất trong thịt ốc lác ít chất béo, tốt cho những người ăn kiêng cần giảm cân. Protein của thịt ốc gồm các axít amin như: Arginin, Threonine, Aspartic acid….rất tốt cho hệ tim mạch. Ngoài ra, thịt ốc lác còn có nhiều khoáng chất nên có thể xem là một trong những thực phẩm bổ dưỡng cho xương. Với những đặc tính ưu việt về giá trị dinh dưỡng, ốc lác có thể chế biến thành các món ‘độc” trong ẩm thực của người Việt. Ốc lác được chế biến đa dạng với nhiều món ăn rất ngon và bổ dưỡng từ Bắc vào Nam như:  bún ốc, ốc xào, ốc luộc lá ổi, ốc hấp sả, ốc hấp tiêu, ốc nấu cari sả ớt, ốc xào mặn sả ớt,…

Ốc lác có hình dạng tròn, sống ở đồng ruộng, các ao nước ngọt và phân bố rộng rãi ở các nước: Philippines, Ấn độ, Thái Lan và Việt Nam. Ốc lác có kích thước từ 5 – 6 cm, có hình dạng rất giống với ốc bươu (Pila polita) nhưng kích thước nhỏ hơn ốc bươu và khác biệt qua lỗ miệng loe rộng, tháp ốc lùn và vỏ không bóng… Ốc lác thường bò trên rong, bèo, bám vào các vật thể hay bám vào các bụi cây cỏ trong ao, ruộng. Ốc thường nổi lên mặt nước để thở, khi có tiếng động liền thu mình lại vào vỏ và lặn xuống sâu. Với cơ quan hô hấp vừa có mang vừa có phổi nên ốc có thể chịu được nhiệt độ khô, trên cạn ốc cũng sống được 3 - 4 tháng. Thông thường vào buổi sáng ốc thường tập trung ở gần bờ ao, ruộng, vào lúc trưa thì  rút xuống sâu và ra xa bờ hơn. Ốc lác có phổ thức ăn đa dạng, chúng ăn lá của thực vật bậc cao, rêu bám trên đá, thực vật phù du, và cả mùn bã hữu cơ,… Ốc lác đẻ trứng tụ lại thành đám có màu trắng sữa, thịt ốc lác màu vàng.

 Ngày nay nguồn ốc lác ngoài tự nhiên có nguy cơ ngày càng cạn kiệt do nhu cầu sử dụng ốc lác làm thực phẩm cho con người ngày càng tăng dẫn đến cường lực khai thác nguồn ốc ngoài tự nhiên càng cao. Bên cạnh đó, do việc sử dụng thuốc - hóa chất phục vụ trong lĩnh vực nông nghiệp ngày càng nhiều, đó cũng là nguyên nhân làm giảm nguồn ốc lác trong tự nhiên.

Nhằm giảm áp lực khai thác nguồn ốc lác ngoài tự nhiên, góp phần bảo tồn nguồn lợi tự nhiên đang gần bị khai thác cạn kiệt và đảm bảo ổn định cuộc sống bà con nông dân vùng lũ dựa vào nghề khai thác ốc là chính thì một số địa phương đã nuôi thử mô hình nuôi ốc lác thương phẩm trong ao hay mương vườn từ nguồn giống khai thác ngoài tự nhiên, ngoài ra, còn có thể kết hợp với nuôi cá lóc, lươn, baba….. Hiện, giá ốc lác trên thị trường dao động từ 15.000-25.000 đồng/kg thì việc nuôi ốc lác thương phẩm đang là mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con nông dân. Với kỹ thuật nuôi không phức tạp: thả ốc bố mẹ vào đầu mùa mưa để cho ốc sinh sản có thể nuôi trong ao hay mương vườn, trước khi nuôi cần làm sạch ao, mương trong mùa nắng để diệt cá dữ hay ốc bươu vàng;. đặt cống dẫn nước có lưới bao để tránh sự xâm nhập của ốc bươu vàng hay cá dữ;  Giữ lớp bùn hữu cơ dày ở đáy ao và có thể bón thêm vôi hay phân lân để trung hòa pH của đất; bên cạnh đó nên thả rau muống, bông súng hoặc tai tượng để làm làm thức ăn tự nhiên cho ốc. Trong suốt quá trình nuôi trong mùa mưa nên cho ốc ăn bằng cách bổ sung rau cỏ và có thể bổ sung thức ăn nhân tạo nuôi tôm cá. Cần giữ mực nước và bóng mát cho phù hợp, nên bao lưới để tránh địch hại như: cá, chim, rắn, bìm bịp…. Thu hoạch ốc bằng cách thu tỉa ốc lớn, để lại ốc nhỏ nuôi tiếp trong nụ nuôi mới. Vào cuối vụ nuôi, thu toàn bộ ốc trong ao và chọn ốc bố mẹ để nuôi cho năm sau.